الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
154
دقائق العلاج ( فارسي )
109 - حب النزلة : نشاسته ، صمغ عربى ، رب السوس ، تخم خشخاش ، ترياك از هركدام پنج جزء ، كتيرا ، به دانه از هركدام سه جزء ، زعفران نصف جزء آنها را با لعاب تخم اسفرزه به اندازه نخود حب مىكنند كه براى نزلههاى گرم مفيد است و يك يا دو حب از آن را بهنگام نياز بايد بخورند . 110 - حجر الجنة : زاج سبز ( سولفات آهن دو ظرفيتى ) يك رطل زاج الابيض نيم رطل ، شب يمانى « 1 » يك و نيم رطل ، بوره ارمنى ، نمك از هركدام سه اوقيه ، نمك طرطر ، نمك افسنتين ، نمك بومادران ، نمك كاسنى ، نمك كاكنج ( عروس در پرده ) ، نمك بارهنگ از
--> - برنج و كدو و گوشت جوجه در آن باشد و بايد از لبنيات و ترشيها تا چهل روز پرهيز كنند و گفته شده كه كسى از ظرف او نبايد بياشامد و هيچكس نبايد با او همنشينى كند و يا در جاى او بنشيند . مؤلف اعلى الله مقامه ( 1 ) زاج معرب زاگ ( زاغ در لهجه كرمانى ) است و زاجها سولفاتهاى مضاعف آلومينيم و فلزات ديگر است و بنا به نوشتههاى طبى قديم خواص آنها نزديك بهم است . شب يمانى سولفات مضاعف آلومينيم و پتاسيم است كه در اصطلاح عادى زاج سفيد گفته مىشود و بنا بنقل مؤلف مخزن داراى هفده نوع است كه بهترين آنها از يمن است و بههرحال در هيچيك از مراجع تعريفى از زاج الابيض نيامده تا فرمول شيميائى آن معين شود توضيح لازم اين است كه در اين ترجمه تاكنون شب يمانى همه جا با توجه باصطلاح عامه زاج سفيد ترجمه شده و زاج الابيض نيز احتمالا ممكن است كه نوعى سولفات مضاعف آلومينيم و پتاسيم باشد كه از جهت شرايط فيزيكى با شب تفاوت داشته باشد اما با همه تفحصى كه در مراجع قديم و جديد به عمل آمد چيزى كه كاملا مورد يقين باشد بدست نيامد و به همين دليل در نسخه داروى حجر الجنة الفاظ عربى عينا نقل شد .